Wat komt er kijken bij het samenstellen van een levende collectie in een zee-aquarium? Voor dit artikel spraken we met dierverzorger Jarco Havermans van Ecomare. Hij vertelt hoe de collectie wordt opgebouwd, welke keuzes daarbij worden gemaakt en waarom samenwerking steeds belangrijker wordt.

Tekst: Harriët Plantinga & foto’s Ecomare

Hoe ziet de collectie van het zee-aquarium er op dit moment uit?
“Op het moment van schrijven hebben we 42 soorten in onze collectie. We hebben zeven grotere aquaria met elk een eigen thema: Wad, Wrak, Haven, Dijk, Strand, Wierveld en Noordzee. In elk aquarium hebben we een habitat nagebouwd die past bij dat thema. Daar selecteren we ook de soorten op.”

Kun je daar voorbeelden van geven?
“In het Wad-aquarium zwemmen bijvoorbeeld gewone en groene zeedonderpadden en jonge schol. In het Noordzee-aquarium hebben we onder andere dorade en kathaai. Zo zorgen we dat de dieren passen bij de omgeving die we laten zien.”

Groene zeedonderpad

Zijn er naast de grote aquaria nog andere onderdelen?
“Ja, we hebben ook een aantal kleinere aquaria, een zeelaboratorium en een rotspoel. Daar laten we vooral het kleinere zeeleven zien, zoals anemonen, haaien-eieren, steurgarnalen en gewone zeesterren.”

Wat komt er kijken bij het beheren van zo’n levende collectie?
“Dat heeft eigenlijk twee componenten. De eerste is de populatie per soort. Denk aan scholende vissen die je in een passende groep wilt houden of aan de man-vrouwverdeling bij haaien en roggen.

De tweede component is de aansluiting bij de thematiek en het verhaal dat we willen vertellen. Soorten moeten passen binnen het aquarium waarin ze zitten en bijdragen aan wat bezoekers hier kunnen zien en leren.”

Paardenanemonen

Hoe komen jullie aan nieuwe dieren?
“We krijgen dieren via andere aquaria, via kwekers en voor een klein deel via wildvang. Vroeger was het heel normaal om een kotter te bellen als we nieuwe dieren zochten om levend materiaal te bemachtigen. Dat is de laatste jaren flink veranderd.”

Wat is er veranderd?
“Onze ambitie is om het aandeel wildgevangen dieren zo klein mogelijk te houden. Dat betekent dat we inzetten op kweek waar dat kan, bijvoorbeeld bij honds- en kathaaien, stekelroggen en botervissen.

Daarnaast hebben we veel contact met andere aquaria, zowel nationaal als internationaal. Dieren worden altijd op non-profitbasis geruild.”

Speelt samenwerking daarin een grote rol?
“Zeker. Als conservator bij Ecomare ben ik aangesloten bij de European Union of Aquarium Curators (EUAC). Dat netwerk levert veel kennis en kansen op. Voor veel soorten in onze zorg is kweek nog onontgonnen terrein. Door samen te werken kunnen we daar sneller in ontwikkelen.”

Jonge grote zeenaald

Hebben jullie daar concrete voorbeelden van?
“Een goed voorbeeld is de samenwerking met Zoo am Meer in Bremerhaven. Daar zijn ze ambitieus in het kweken van diverse soorten. Als zij jonge dieren over hebben – wat we surplus noemen – dan zoeken ze daar een nieuw onderkomen voor.”

Is het kweken van soorten uit de Waddenzee en Noordzee eenvoudig?
“Niet altijd. Van veel soorten weten we nog maar weinig. Het belangrijkste is eerst zorgen dat de dieren zich goed voelen in onze aquaria. We willen ze een zo volledig mogelijk leven bieden in een zo complex mogelijke leefomgeving, die zoveel mogelijk lijkt op wat ze in het wild nodig hebben. Pas als dat op orde is, kun je aan kweek denken.”

Hoe zie je de toekomst van het aquarium?
“Ik denk dat samenwerking en onderzoek twee heel belangrijke pijlers zijn. In de toekomst zal dat alleen maar een grotere rol gaan spelen.”

Meer informatie over Ecomare 

Op de uitgelichte foto: jonge hondshaaien