Als duiker zie je het verschil op meerdere plekken onder water: minder grote roofvissen, veranderende riffen en ecosystemen die onder druk staan. Toch worden wereldwijd nog altijd bedreigde vissoorten gevangen en verkocht. Hoe zit dat precies? En wat kun jij als duiker doen om bewustere keuzes te maken?
Bedreigde vissoorten: legaal maar kwetsbaar
Veel mensen denken dat een soort automatisch beschermd is zodra die als “bedreigd” wordt aangemerkt. Dat is niet zo. De International Union for Conservation of Nature (IUCN) plaatst soorten op de Rode Lijst, maar dat betekent niet automatisch een vangstverbod.
Een bekend voorbeeld is de blauwvintonijn. Ook de zuidelijke blauwvintonijn (Thunnus maccoyii) en Pacifische blauwvintonijn (Thunnus orientalis) staan onder zware druk. Toch worden deze soorten – binnen vastgestelde quota – nog steeds commercieel bevist.
Daarnaast staan wereldwijd verschillende steursoorten, bepaalde kabeljauwachtigen en haaien onder druk door overbevissing.
Belangrijk: bedreigd betekent dus niet automatisch verboden.
Overbevissing en mariene ecosystemen
Overbevissing is een van de grootste bedreigingen voor mariene biodiversiteit. Vooral grote roofvissen spelen een cruciale rol in het ecosysteem:
Ze houden prooidieren in balans
Ze beïnvloeden het gedrag van andere soorten
Ze stabiliseren riffen en voedselketens
Wanneer deze soorten verdwijnen, kan een compleet ecosysteem kantelen.
Als duiker merk je dat vaak als eerste.
Waarom is duurzame vis zo lastig te controleren?
De visserijketen is complex en internationaal. Een schip kan:
In internationale wateren vissen
Onder een andere vlag varen
In een derde land worden verwerkt
In Europa worden verkocht
Hoewel de EU strenge regels heeft tegen illegale visserij (IUU-regelgeving), blijft volledige traceerbaarheid van vis een uitdaging.
Nieuwe technologieën helpen daarbij:
Digitale vangstcertificaten
QR-codes voor herkomst
Blockchain-systemen
Satellietmonitoring van vissersschepen
Maar wereldwijd is transparantie nog niet overal gegarandeerd.
Duurzame vis kiezen: waar moet je op letten?
Wil je als duiker en oceaanliefhebber bewustere keuzes maken? Let dan op drie dingen:
Welke soort is het precies? (bijvoorbeeld skipjacktonijn in plaats van alleen “tonijn”)
Waar is de vis gevangen?
Hoe is de vis gevangen?
In Nederland kun je de viswijzer raadplegen van de Good Fish Foundation. Ook keurmerken zoals Marine Stewardship Council (MSC) en Aquaculture Stewardship Council (ASC) helpen bij het maken van duurzamere keuzes.
Geen enkel keurmerk is perfect, maar ze zijn een goede eerste stap.
Regeneratieve aquacultuur groeit
Een belangrijke ontwikkeling binnen duurzame zeevoeding is regeneratieve aquacultuur. Hierbij worden soorten gekweekt die het ecosysteem niet uitputten, maar juist verbeteren.
Voorbeelden van duurzame keuzes:
Mosselen
Oesters
Zeewier
Sommige vormen van schelpdierkweek
Kleine pelagische vis zoals sardines en ansjovis
Deze soorten:
Hebben geen extra voer nodig
Filteren het water
Hebben een lage CO₂-impact
Ze worden daarom gezien als toekomstbestendige eiwitbronnen uit zee.
Kwallen eten: hype of echte oplossing?
Door klimaatverandering en overbevissing komen op sommige plekken juist méér kwallen voor. Ze groeien snel, planten zich efficiënt voort en staan laag in de voedselketen.
In Azië worden kwallen al eeuwen gegeten. Europese onderzoekers hebben de afgelopen jaren nieuwe bereidingsmethoden ontwikkeld waarbij kwal wordt verwerkt tot een dun, knapperig product – bijna als chips.
Hoewel kwallen geen wondermiddel zijn tegen overbevissing, worden ze gezien als een mogelijk alternatief eiwit met lage ecologische impact.
Duiken en duurzaamheid horen bij elkaar
Als duiker heb je een unieke band met de oceaan. Je ziet de kwetsbaarheid van het ecosysteem met eigen ogen. Door bewuste keuzes te maken:
Verminder je de druk op bedreigde vissoorten
Stimuleer je duurzame visserij
Draag je bij aan behoud van biodiversiteit
Duurzame vis begint bij bewustzijn. En dat bewustzijn begint vaak onder water.
