Na mijn ervaringen met manta’s die rondzwommen in de Plastic Soep bij Nusa Penida en de gestikte walvishaai in Maleisië, ben ik erop gebrand de bron van al het plastic afval te vinden. Het waren zulke grote hoeveelheden plastic afval, dat het onmogelijk allemaal zwerfafval van het strand kan zijn.

Om hier achter te komen reis ik naar Java, een eiland ongeveer drie keer zo groot dan Nederland, maar met maar liefst bijna tien keer zoveel inwoners. Dit is het derde artikel van een serie van vier van WWF-Oceanenexpert Vincent Kneefel over de problemen en oplossingen van plastic in de oceanen.

Tekst en foto’s: Vincent Kneefel

Mijn eerste stop is Jakarta, de hoofdstad van Indonesië. Vroeg in de morgen word ik bij mijn hotel verwelkomd door het WWF-team waarmee ik op zoek ga naar de bron van plastic vervuiling. Na een lange rit die eigenlijk één lange file is, komen we aan in een gebied naast de haven van Jakarta. Aan de riviermonding ligt een kleine mangrove waar een lokale organisatie aan herstel van dit belangrijke tropische kustgebied werkt.

Het lukt me bijna niet om adem te halen door de stank

Plastic als ondergrond

Vanwege het gebrek aan land en de grote hoeveelheden plastic die hier aanspoelen, hebben ze besloten het plastic als ondergrond te gebruiken voor het kweken van mangroveboompjes.

Het is een bizarre oplossing, maar het werkt. Ik ben nog meer onder de indruk als ik later mijn dronebeelden bekijk. Naar mijn inschatting een gebied van wel vijf voetbalvelden helemaal bezaaid met plastic!

Anderen lezen ook:  Koraalriffen in Nieuw-Caledonië beter beschermd

Om het plastic naar de bron te herleiden, volgen we de rivier verder stroomopwaarts. Na een uur rijden komen we een plek in de rivier tegen waar zo veel plastic samenkomt, dat de rivier verstopt is geraakt.

Drijvend afval

Opnieuw vlieg ik met mijn drone om er foto’s van te maken. Terwijl ik aan het fotograferen ben, merk ik dat er in de rivier om de paar seconden nieuwe stukken afval aan komen drijven. Het gaat maar door.

Onze volgende bestemming is een sloppenwijkje in het centrum van Jakarta. Het is een labyrint van kleine steegjes en kanaaltjes. De kanalen liggen vol met afval. Het lukt me bijna niet om adem te halen door de stank. Terwijl ik foto’s aan het maken ben, hoor ik ineens vlak naast me een grote plons. En nog een.

Bizarre oplossing: Plastic wordt gebruikt om mangroveboompjes op te kweken.

Vanuit de ramen wordt het huishoudafval in het naastgelegen kanaaltje gegooid. Ik raak in gesprek met een van de bewoners, Mohamed, een man van in de 50, die hier al zijn hele leven woont.

Hij vertelt mij hoe hij als jonge jongen in hetzelfde kanaaltje heeft gezwommen. In de loop van de jaren met een groeiende bevolking, raakte het watertje langzaam vervuild.

In de afgelopen tien jaar door toenemende consumptie en het gebruik van plastic, komt er steeds meer huishoudafval in terecht. In het wijkje is geen afval ophaaldienst en de dichtstbijzijnde vuilnisbak is een half uur lopen.

Daarom wordt het afval maar in het riviertje gegooid om er op die manier van af te komen. Het is niemand die hier woont kwalijk te nemen. De paradox is dat plastic een oersterk en goedkoop materiaal is om levensmiddelen in te verpakken.

Anderen lezen ook:  App voor eikapsels van haaien en roggen

De verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij ons als consument, maar zeker ook bij de producenten en de overheden.

Om de seconden komen nieuwe stukken plastic aandrijven. Het gaat maar door.

2.000 miljard kilo afval

Wist je dat we met z’n allen wereldwijd jaarlijks een afvalberg van 2.000 miljard kilo produceren? Maar liefst 80% van al het plastic in de oceanen komt uit rondzwervend huishoudafval.

De andere 20% is toe te schrijven aan het illegaal dumpen en mis-managen van afval. Door het gebrek aan gedegen afvalmanagement en de toename van de wereldbevolking en consumptie, zal de hoeveelheid plastic in de oceanen de komende tien jaar verdubbelen als we niks veranderen.

Dit alles wordt nog zichtbaarder als ik naar Muncar, in het oosten van Java, afreis. Muncar heeft iets meer dan 100.000 inwoners, maar ook hier zijn amper afvalophaaldiensten.

Afval wordt gewoon uit het raam in de rivier gegooid.

Een van de stranden die ik bezoek ligt zo vol met plastic, dat de ondergrond op en neer veert. Een deel van het strand staat in brand; een bewoonster heeft het aangestoken zodat het plastic bij vloed niet in haar tuin spoelt.

Het is een ontnuchterende ervaring; we gaan onze prachtige oceanen alleen van al het plastic redden als we dit kunnen stoppen. En dat kunnen we! Bij WWF blijven we altijd optimistisch.

In mijn vierde en laatste artikel – zie DUIKEN editie oktober – zal ik toelichten hoe we dit grote en complexe probleem met z’n allen op kunnen lossen zodat er geen plastic meer in de oceanen belandt.

Anderen lezen ook:  Toolenburgerplas, heerlijk zoet water

Over Vincent

Vincent Kneefel

Vincent Kneefel werkt sinds februari 2019 bij WWF aan de bescherming van onze oceanen. Voordat hij bij WWF werkte, was hij strategieconsultant op het gebied van duurzame bedrijfsvoering en heeft hij voor de Verenigde Naties gewerkt.

De oceaan is altijd zijn passie geweest en de afgelopen 10 jaar heeft hij als onderwaterfotograaf de verhalen van bedreigde diersoorten verteld. Bij WWF houdt hij zich bezig met projecten in de Koraaldriehoek die zorgen dat de plasticvervuiling stopt en dat koraalriffen beter worden beschermd.

Check zijn blog op wwf.nl