Vincent Kneefel is oceanenexpert van het Wereld Natuur Fonds (WWF) en onderwaterfotograaf. Dit is het eerste artikel van een serie van vier over de problemen en oplossingen van plastic in de oceanen.

Tekst en foto’s: Vincent Kneefel

Manta, manta!» roept onze kapitein. Het is maart 2019 en ik ben op Nusa Penida. Dit is een eiland in Indonesië vlak bij Bali, in een baai die bekend staat om de lokale populatie mantaroggen die hier regelmatig aanwezig is.

De manta’s zijn al een week niet gezien, maar het lijkt erop dat we vandaag geluk hebben. Ik ben hier met het Indonesische WWF-team om de manta’s van dichtbij te zien en te fotograferen tijdens mijn eerste werkreis. Wat al snel duidelijk is, is dat we niet de enigen zijn; de manta’s zijn een toeristische trekpleister voor bezoekers vanuit de hele wereld.

Op de boten om ons heen hoor ik Spaans, Chinees, Engels en nog veel meer verschillende talen. Omdat manta’s wel 2000x meer levend waard zijn dan dood, heeft de Indonesische overheid ze in 2014 de beschermde status gegeven. Manta’s zijn mijn favoriete dieren om mee te duiken. Van alle vissen hebben ze het grootste brein en hun intelligentie is een stuk hoger dan die van andere vissoorten.

Manta’s zijn speels en nieuwsgierig. Uit recent onderzoek blijkt dat ze mogelijk ook zelfbewust zijn. Het brein van een manta is maar liefst 10x groter dan dat van een walvishaai, de grootste vis op aarde. Het zijn roggen met een intelligentie vergelijkbaar met die van een dolfijn.

Anderen lezen ook:  Grotduik opleiding in Mexico

Op het moment dat we ons in het water begeven, zijn de manta’s nog op de bodem van het rif. Ze maken hier gebruik van een ‘cleaning station’. Dit zijn kleine visjes die hun huid schoonhouden, een perfecte symbiose.

De manta’s hangen bijna bewegingloos boven het rif op 10 meter diepte. Na enige tijd beginnen de manta’s naar de oppervlakte te komen, het is tijd voor hun lunch. De manta voedt zich met plankton en kleine visjes die hij uit het water filtert. Manta’s filteren per uur honderden liters water door hun lichaam en ze eten wel 20-30 kilo zoöplankton (dierlijk plankton) per dag.

Op het moment dat de manta’s langzaam naar boven komen, zie ik een klein stukje folie, waarschijnlijk van een ijsverpakking. De manta zwemt er recht op af en de verpakking blijft aan de ‘vleugel’ hangen.

De manta schudt zichzelf heftig heen en weer en verlost zich van de plasticverpakking. Manta’s hebben een laag slijm op hun huid die hen beschermt tegen infecties. Aanraking met plastic kan schadelijk voor ze zijn.

Nog veel zorgelijker wordt het op het moment dat de manta’s naar de oppervlakte toe komen.

Op de scheidslijn tussen twee stromingen in zee waar het plankton zich heeft verzameld, drijft een grote hoeveelheid plastic soep. Het is een verzameling van allerlei soorten afval: plastic bekertjes, rietjes, tassen, verpakkingen en zelfs een rugzak! Deze rugzak is een beschutting geworden voor kleine visjes die zich op deze manier af kunnen schermen van roofdieren.

Al dit ronddrijvende plastic heeft een verhaal en ik vraag me af van welk meisje deze schooltas ooit is geweest.

Anderen lezen ook:  Kust van Madeira blijkt een plastic korstje te krijgen

150 miljard plastic in de oceaan

Voor de manta’s, die naar schatting al 3 miljoen jaar in de oceaan rondzwemmen, is plastic een relatief nieuw verschijnsel. Mensen zijn in de jaren 50 met industriële productie van plastic begonnen en in de afgelopen 20 jaar is er inmiddels meer plastic geproduceerd dan alle jaren daarvoor!

We zijn met z’n allen dus een stuk meer wegwerpplastic gaan gebruiken, en een deel van dit plastic komt in zee terecht, naar schatting 8 miljard kilo per jaar. De schatting is dat er op dit moment al 150 miljard kilo plastic in de oceaan ronddrijft!

Veel van dit plastic zal er honderden jaren over doen voordat het in kleinere stukjes afbreekt en het naar de bodem zakt. Omdat de manta’s zoveel water filteren, krijgen ze ook plastic binnen. Recent onderzoek laat zien dat manta’s in dit gebied wel 63 stukken plastic per uur binnen krijgen! Dit plastic kan de doorgang naar hun maag blokkeren, waardoor ze uiteindelijk verhongeren.

De energie die ik normaal krijg van het zwemmen met manta’s, is er niet.

Tevens kunnen microplastics de reproductie van organismes aantasten. Het is diep triest om deze prachtige dieren te zien zwemmen door de plastic soep. De energie die ik normaal krijg van het zwemmen met manta’s, is er niet.

Ik maak me zorgen over hun gezondheid en toekomst. Hoe lang zullen ze hier nog rondzwemmen? Het is me meer dan duidelijk dat we pijlsnel in actie moeten komen om ervoor te zorgen dat er geen plastic in de oceaan komt!

Anderen lezen ook:  Manta Madness Malediven

In mijn volgende artikelen neem ik jullie verder mee op mijn reis om te ontdekken wat de gevolgen van plastic voor het leven onder water zijn, waar het plastic vandaan komt en wat de oplossingen zijn.

Over Vincent

Vincent Kneefel

Vincent Kneefel werkt sinds februari 2019 bij WWF aan de bescherming van onze oceanen. Voordat hij bij WWF kwam werken, werkte hij als strategieconsultant op het gebied van duurzame bedrijfsvoering en heeft hij voor de Verenigde Naties gewerkt.

De oceaan is altijd zijn passie geweest en de afgelopen 10 jaar heeft hij als onderwaterfotograaf de verhalen van bedreigde diersoorten verteld. Bij WWF houdt hij zich bezig met projecten in de Koraaldriehoek die zorgen dat de plasticvervuiling stopt en dat koraalriffen beter worden beschermd.

Check zijn blog op www.wwf.nl/wat-we-doen/actueel/blog/vincent