Recent publiceerde het Intergouvernementeel Platform voor Biodiversiteit en Ecosysteemdiensten (IPBES) een alarmerend rapport. Het waarschuwt dat door menselijke exploitatie en de klimaatwijziging, een miljoen diersoorten bedreigd wordt met uitsterven. Twee van die soorten, die onder meer in Europese zeeën zwerven, zijn de kortvin en langvin makreelhaai of mako’s. De Internationale Unie voor Natuurconservatie (IUCN) wijzigde onlangs hun status nog van kwetsbaar naar bedreigd.

Makreelhaai erg indrukwekkend

Wie ooit het geluk had om met een makreelhaai te duiken, zal dit niet snel vergeten. Ze zijn immers erg indrukwekkend. Met hun gestroomlijnde lichaam als een torpedo en hun grote en naar achteren geplaatste tanden is het onmiddellijk duidelijk dat dit een toproofdier is. Als pelagische soort doorkruisen ze de diepe oceanen en ze zijn daarbij de jachtluipaarden van de zee. Met een gemiddelde snelheid van 35 km/u en tot 80 km/h in een korte sprint, zijn ze de snelste van alle haaien. Die eigenschap gebruiken ze om hun al even indrukwekkende prooien: tonijnen en zwaardvissen, in te halen.

Omdat ze vaak in de omgeving van die prooien te vinden zijn worden ze frequent het slachtoffer van beuglijnvissers, als bijvangst. Maar er wordt ook heel gericht op ze gejaagd, voornamelijk voor hun vaste, witte vlees. Zowel in Italië, Portugal als in de Verenigde Staten bestaat er een specifieke markt voor mako vlees. De vinnen van de dieren worden geëxporteerd naar Azië waar ze verwerkt worden in haaienvinnensoep.

makreelhaai

Mako populaties gedaald

Over de laatste 60 jaar zijn de mako populaties in de Middellandse zee gedaald met 96% en in de Atlantische en de Stille Oceaan respectievelijk met 60% en 70%. De belangrijkste schuldige hiervoor is de Europese visserij en dan voornamelijk de Spaanse en Portugese beuglijnvisserij.

Makreelhaaien zijn net zoals veel andere haaiensoorten erg gevoelig voor overbevissing. Ze worden immers pas laat geslachtsrijp, hebben een drachtperiode van 18 maanden en na de geboorte van de nakomelingen heeft de vrouwelijke mako anderhalf jaar rust nodig vooraleer ze weer kan paren. De populatie kan zich dus maar erg traag weer herstellen.

Bescherming makreelhaai

Natuurbeschermingsorganisaties ijveren daarom al een decennium voor meer bescherming voor makreelhaaien. In de eerste plaats voor beperkende vangstquota en liefst zelfs een volledig verbod op het aanlanden van mako’s. Een recente studie toonde immers aan dat zelfs bij een volledig visverbod, de kans dat de populatie zich tegen 2040 hersteld slechts 50% is.

Momenteel staat er echter, ondanks hun snel slinkende populaties, nog steeds geen enkele limiet op het maximale aantal makreelhaaien dat mag opgevist worden. Tijdens voorgaande evaluaties van de commissie die gaat over de vangsten in de Atlantische oceaan (ICCAT) primeerde telkens opnieuw het onmiddellijke economische gewin op de lange termijnvisie.

Dankzij Mexico, Senegal en Sri Lanka werd de makreelhaai nu op de voorstellijst van de CoP 18 van de Commissie van de Handel in Bedreigde Diersoorten (CITES) geplaatst. Die komt later deze maand (23 mei tot 3 juni) samen om te beslissen welke diersoorten dermate bedreigd worden door menselijke exploitatie dat de internationale handel ervan aan banden moet worden gelegd.

makreelhaai

67 landen

Indien de makreelhaai zou opgenomen worden in de bescherming van Appendix II, dan zou de internationale handel van deze dieren (of afgeleide producten van deze dieren) alleen nog mogelijk zijn met een specifieke vergunning van CITES na een taxatie dat de handel geen bedreiging vormt voor het voortbestaan van de soort. Ondertussen hebben de adviesraden van 63 andere landen zich aangesloten bij dit voorstel; schoorvoetend ook de Europese Unie, ondanks sterke lobby van de EU visserijsector.

Indien het voorstel zou worden goedgekeurd legt dat nog geen beperking van vangsten op aan individuele landen, maar dan kunnen de natuurbeschermingsorganisaties hiermee wel aan de slag om met de evaluatie van de adviesraden, in die landen federaal een reductie van de vangsten te gaan eisen.

Onderteken de petitie

Onderteken dus zeker deze petitie die Project Aware opstartte om hun campagne kracht bij te zetten en zo jou steun voor een strengere bescherming van de makreelhaai te bevestigen.

Tekst en foto’s: Katrien Vandevelde – BlueShark Conservation

Bekijk ook: Rivierkreeften in Nederland: All American