Na zijn ervaringen met manta’s die rondzwommen in de plastic soep bij Bali en de gestikte walvishaai in Maleisië, kwam Vincent er in Java pas echt achter hoe complex het probleem van plasticvervuiling is. Meer dan de helft van al het plastic in de zeeën komt uit die regio. Meer dan ooit is hij erop gebrand om de vervuiling van plastic in de oceanen te stoppen. Dit is de laatste aflevering van een vierdelige serie columns van onderwaterfotograaf en WWF-Oceanenexpert Vincent Kneefel, over de problemen en oplossingen van plastic in de oceanen.

Potvissen, dolfijnen, manta’s en zeeschildpadden in hun eigen leefgebeid van dichtbij zien, doet iets met je. Duikers kennen allemaal dat magische gevoel. De oceaan is wat mij betreft echt een van de laatste wildernissen op aarde.

Daar staan geen hekken omheen, daar zie je de natuur, zoals die al miljoenen jaren is. Dat is machtig, maar tegelijkertijd ook zo ontzettend fragiel en bedreigd. De huidige, alarmerende situatie heeft mij geïnspireerd om actie te ondernemen, want we staan nu op een punt dat veel soorten in de zee dreigen te verdwijnen als we niet snel iets doen.

Ik was eerst vooral gericht op het leven in zee zelf. Maar, de connectie met mensen als probleem, maar ook als oplossing, wordt me steeds duidelijker. Net als ook de gevolgen voor ons. Op het moment dat het leven in de zee verdwijnt, heeft dat een enorme impact op de mensheid. De grootste bron van de plastic soep in zee zijn landen in en rondom de Koraaldriehoek.

Indonesië alleen al zorgt voor één miljard kilo plastic in zee per jaar. Je kunt wel nagaan dat er ontelbaar veel zeedieren slachtoffer worden van al dat afval. We moeten die kraan zien dicht te draaien. En in de tussentijd moeten we redden wat er te redden valt.

Anderen lezen ook:  Miss Scuba Netherlands 2018

WWF Indonesië heeft samen met lokale partners de Flying Vets opgericht. Wat de beroemde Flying Doctors voor mensen betekenen doen de Flying Vets voor zeeschildpadden, dolfijnen en andere dieren die in nood zitten. Samen met The First Responder Network hebben dierenartsen van de Flying Vets sinds mei 2018 al bijna 200 zeedieren gered uit zee, verzorgd en daarna teruggebracht. Wat een helden!

In acht provincies in heel Indonesië zijn inmiddels enkele honderden mensen getraind om te helpen bij het redden van zeedieren die vastzitten in plastic afval. Ik ben ontzettend trots dat we als WWF deze organisaties financieel steunen. En nee, hun werk is niet dweilen met de kraan open.

Het is helaas hoognodig zo lang we de kraan van plastic afval dat in zee belandt niet dicht kunnen draaien. De meest recente onderzoeken laten zien dat de hoeveelheid plastic in de komende tien jaar zal verdubbelen als we niet snel in actie komen.

En met ‘we’ bedoel ik iedereen: nationale overheden, bedrijven, steden en consumenten zullen allemaal een rol moeten spelen.

Foto: Make a Change World

Plastic Smart Cities

En het probleem speelt zich niet alleen ver weg af. Je ziet het nu ook gewoon hier in Nederland. Neem bijvoorbeeld de dag na Koningsdag (in pre-coronatijd). Er ligt dan zo veel plastic op straat en in de grachten in Amsterdam.

Daar is het al schadelijk voor het waterleven, maar een deel komt dus ook in zee terecht. Amsterdam neemt inmiddels haar verantwoordelijkheid. De stad heeft zich als eerste gecommitteerd aan het WWF Plastic Smart Cities initiatief.

Anderen lezen ook:  "Betere foto’s maken? Gewoon rustig blijven!”

Er doen al 24 internationale steden mee met ons initiatief, waarvan ongeveer de helft in de Koraaldriehoek. Ons doel is om binnen nu en vijf jaar in 25 steden te laten zien dat we plasticvervuiling met minimaal 30 procent kunnen terugdringen door te werken aan reductie, recycling, hergebruik en het verbeteren van afval- management.

In het netwerk van Plastic Smart Cities wordt ook kennis en ervaring uitgewisseld om de instroom van plastic in de oceanen een halt toe te roepen.

Op Bali ondersteunt WWF-NL een aantal pilotprojecten die we hierna verder willen opschalen. Zo ontwikkelen we samen met McKinsey aan een  nieuw model afvalstation, dat we vervolgens willen introduceren in de meer dan 1000 afvalstations in het land die nu niet worden gebruikt.

We werken ook samen met Make a Change om opvangarmen in tien rivieren te installeren. En met de beroemde zusjes Melati en Isabel Wijsen van Bye Bye Plastic Bags die ervoor hebben gezorgd dat single-use plastics verboden worden en die nu bezig zijn om met hun project YouthTopia een jeugdbeweging op gang te brengen.

Foto: Vincent Kneefel

De nadruk van onze aanpak ligt nadrukkelijk op het stoppen van ‘de lekkage’ van het afval bij de bron en minder op het opruimen. Cleanups zijn heel belangrijk, maar we zullen nooit alle plastic op kunnen ruimen als de kraan open blijft staan. Slechts drie procent van al het plastic blijft bijvoorbeeld aan de oppervlakte drijven, de rest zakt naar de bodem.

Ook steeds meer consumenten willen verandering. De bewustwording over wegwerpplastic en dat we het anders moeten gaan doen, groeit met de dag. Je merkt het onder andere aan het feit dat in korte tijd al 1,9 miljoen mensen wereldwijd onze oproep aan de VN hebben ondertekend voor een wereldwijd bindend verdrag om plastic vervuiling tegen te gaan.

Anderen lezen ook:  Hoeveel duiken per dag?

We zitten echt op een kantelpunt. Alle technologie en middelen hebben we in huis om er iets aan te doen. Het belangrijkste is de urgentie.

Doe iets en doe het nu zou ik bijna willen uitschreeuwen. De window of opportunity wordt alsmaar kleiner, zeker voor de generaties na ons. Duikers zijn al heel bewust, maar vertel vrienden, familie, het bedrijf waar je voor werkt, de sportclub hoe ze kunnen bijdragen aan de oplossing.

Effectieve, gecoördineerde wereldwijde acties en oplossingen zijn hard nodig om plasticvervuiling op zee aan te pakken – alleen dan kunnen de oceanen weer schoon en gezond worden. Kijk ook eens op FreeTheSea.nl en doe mee!

Over Vincent

Vincent Kneefel

Vincent Kneefel werkt sinds februari 2019 bij WWF aan de bescherming van onze oceanen. Voordat hij bij WWF werkte, was hij strategieconsultant op het gebied van duurzame bedrijfsvoering en heeft hij voor de Verenigde Naties gewerkt.

De oceaan is altijd zijn passie geweest en de afgelopen 10 jaar heeft hij als onderwaterfotograaf de verhalen van bedreigde diersoorten verteld. Bij WWF houdt hij zich bezig met projecten in de Koraaldriehoek die zorgen dat de plasticvervuiling stopt en dat koraalriffen beter worden beschermd.

Check zijn blog op wwf.nl