Een zwemmer werd bij Hadera (Israël) vermoedelijk aangevallen door een haai. Haaienexpert Thomas van Puymbroeck legt uit waarom menselijk gedrag en voederen van haaien een gevaarlijke combinatie vormen.

Op 21 april 2025 werd bij Hadera, aan de Israëlische kust, een zwemmer vermoedelijk aangevallen door een haai. De autoriteiten sloten het strand onmiddellijk na het incident, dat zich voordeed in een gebied dat bekendstaat om de aanwezigheid van haaien. Deze haaien worden vooral aangetrokken door het warme water dat uit de nabijgelegen energiecentrale in zee wordt geloosd. Deze lozing creëert een kunstmatig microklimaat waar vissen en dus ook roofdieren zoals haaien in grote getale samenkomen. Voeg daar nog aan toe dat lokale vissers en toeristenboten de dieren voederen om ze dichterbij te lokken dan krijg je een gevaarlijke combinatie.

Zandtijgerhaaien in Zuid-Afrika. Hoewel sommige bronnen spraken van een zandtijgerhaai, is dat biologisch gezien weinig plausibel.

Welke haai was betrokken?

In de eerste berichtgeving werd gespeculeerd over de betrokken soort. Hoewel sommige bronnen spraken van een zandtijgerhaai, is dat biologisch gezien weinig plausibel. De zandtijgerhaai komt nauwelijks voor in de oostelijke Middellandse Zee, en bovendien zijn de kenmerkende tanden van deze soort minder geschikt om het letsel te verklaren dat bij dit incident werd gerapporteerd. Maar zonder verdere informatie is dit natuurlijk niet uit te sluiten. Veel waarschijnlijker is dat het ging om een zandbankhaai (Carcharhinus plumbeus) of mogelijk een verwante soort zoals de dusky shark (Carcharhinus obscurus). Beide soorten worden regelmatig waargenomen bij Hadera, vooral in de winter en lente, wanneer het warme water van de centrale hen dichter bij de kust houdt.

Veel waarschijnlijker is dat het ging om een zandbankhaai zoals op de foto (Carcharhinus plumbeus) of mogelijk een verwante soort zoals de dusky shark (Carcharhinus obscurus).

Menselijke factoren als hoofdreden

Onder normale omstandigheden staan deze haaien niet bekend als agressief tegenover mensen. Ze voeden zich vooral met vissen en kleinere prooien. Toch kunnen uitzonderlijke omstandigheden hun gedrag beïnvloeden. In dit geval speelden meerdere factoren mee. De lozing van warm water, veel prooidieren in de nabijheid van de kust en het voederen van de dieren. In meerdere gevallen werden haaien vanuit kleine boten of zelfs vanaf het strand met dode vissen gelokt. Zulke interacties kunnen het natuurlijke gedrag van haaien verstoren en leiden tot situaties waarin ze mensen niet langer als vreemde wezens zien maar als onderdeel van de voedselketen.

Daarnaast vond het incident plaats in een zone waar zwemmen officieel verboden was. Dat roept de vraag op waarom deze regels niet strikter werden gehandhaafd. De aanwezigheid van mensen in verboden wateren gecombineerd met het voederen van de dieren en een overvloed aan prooi creëert een omgeving waarin zelfs normaal schuwe soorten defensief of nieuwsgierig kunnen reageren en helaas soms met fatale gevolgen.

Snorkelen met haaien bij Hadera,.

Lessen voor de toekomst

De reactie van de autoriteiten was snel maar symptomatisch. Men sloot het strand maar fundamentele vragen blijven onbeantwoord. Waarom werd de situatie met voederende bezoekers niet eerder aangepakt? Waarom wordt het gebied niet beter gemonitord tijdens de maanden waarin haaien zich daar ophouden? En waarom word er in de communicatie naar het publiek onvoldoende duidelijk gemaakt dat “niet-agressieve” haaien onder bepaalde omstandigheden wél een risico kunnen vormen?

Conclusie

De conclusie ligt voor de hand. Dit incident is niet het gevolg van een “plotselinge aanval” door een “gevaarlijke” haaiensoort maar van een samenspel van menselijke en ecologische factoren. De zandtijgerhaai is weinig waarschijnlijk maar onderzoekers wijzen nu de restanten gevonden zijn naar de dusky shark en die past wél in het profiel van de aanwezige fauna én in de omstandigheden van dat moment. Het probleem ligt niet zozeer bij de haai maar bij het gedrag van mensen die hun leefgebied betreden, hen voeren of provoceren.

Het voorval bij Hadera toont aan dat goede regelgeving niet voldoende is als die niet wordt gehandhaafd en als er geen bewustzijn heerst over de risico’s van mens-dierinteractie. Om herhaling te voorkomen is het essentieel dat de zones tijdens risicoperiodes daadwerkelijk afgesloten of bewaakt worden EN dat voederen streng verboden is. Ook moet men de bezoekers beter informeren over het gedrag van haaien. Alleen door het menselijk gedrag aan te passen en niet de dieren te demoniseren kan men de veiligheid van zowel mensen als haaien in dit kwetsbare ecosysteem waarborgen.

Door: Thomas van Puymbroeck, haaienexpert
Datum: 26 oktober 2025