Vincent Kneefel, tot voor kort werkzaam bij het WWF als Oceanen Expert, kijkt terug op zijn top 10 meest bijzondere ervaringen door zijn eigen fisheye-lens.

Tekst en foto’s: Vincent Kneefel

Iets meer dan tien jaar geleden organiseerde ik Wereld Oceanen Dag in Rotterdam, waarbij onder andere Captain Paul Watson, Fabien Cousteau en David Doubilet naar Rotterdam kwamen om te spreken over het belang van oceaanbescherming. Als beginnend onderwaterfotograaf keek ik altijd op tegen de prachtige foto’s van David Doubilet. Nu, tien jaar later, kijk ik terug op mijn eigen top 10 meest bijzondere ervaringen door mijn eigen fisheye-lens.

Nieuwe bedreigingen

In de afgelopen jaren zijn we een stuk meer over de oceanen te weten gekomen én is de cameratechnologie ontzettend vooruit gegaan. In diezelfde periode zijn er echter ook hele nieuwe bedreigingen bij gekomen, zoals de Plastic Soep, en ontbreekt de hoognodige actie nog steeds. Het is mijn hoop dat we in de komende tien jaar het tij kunnen keren en de oceaan voor toekomstige generaties kunnen behouden.

1 – Potvis, Azoren

Top 10

Na meer dan drie weken op zee op zoek naar potvissen, hebben we op onze voorlaatste dag van de reis eindelijk geluk. We vinden een ‘superpod’ van wel 50 potvissen, rustend aan de oppervlakte. De potvis is het grootste roofdier op aarde en mannetjespotvissen kunnen wel twaalf meter lang worden en zelfs 60 jaar oud.

Omdat er tot 1986 nog op potvissen op de Azoren werd gejaagd, zijn oudere potvissen schichtig in de buurt van mensen. Heel voorzichtig ga ik het water in vanaf onze boot om langzaam richting de groep te zwemmen. De grootste potvis in de groep komt recht op me af.

Mijn hart maakt een sprongetje. De potvis is even nieuwsgierig als ikzelf en het dier zwemt binnen handbereik langs me. Voor heel even kijken we elkaar in de ogen; een ervaring om nooit te vergeten… Gefotografeerd onder licentie.

2 – Grote Hamerhaai, Bahamas

Top 10

De hamerhaai is voor mij de meest uniek geëvolueerde diersoort die in onze oceanen zwemt. Zijn ‘hamer’ zorgt voor een zicht van maar liefst 360 graden en een enorme wendbaarheid. Voor 2010 waren er maar een aantal foto’s van grote hamerhaaien, voornamelijk uit Frans-Polynesië en het Caribisch gebied.

Dit veranderde toen Neil Watson, een local uit Bimini in de Bahamas, een plek ontdekte waar vrouwelijke hamerhaaien komen om te overwinteren, op nog geen honderd meter van het strand. De grote hamerhaai kan een indrukwekkende lengte van wel zes meter worden.

Anderen lezen ook:  Puntjes, emoties en netten op de Doggersbank

Het fotograferen van deze bijzondere dieren is best spannend; de hamerhaai is heel manoeuvreerbaar en met meer dan acht hamerhaaien om ons heen, moet je regelmatig over je schouder kijken.

3 – Lamantijn, Florida

Top 10

Toen Columbus in 1493 langs de Dominicaanse Republiek voer, zag hij drie zeemeerminnen aan de oppervlakte. In werkelijkheid waren dit lamantijnen, ook wel manatee, verre familieleden van de olifant.

In de winter van elk jaar verzamelen deze zoogdieren zich rond zoetwaterbronnen, omdat het zeewater dan kouder dan 20 graden kan zijn. Bij een van die bronnen, Crystal River, zijn ze met honderden opeengehoopt om zo warm mogelijk te blijven.

Dit is tevens de enige plek waar het is toegestaan om met lamantijnen te zwemmen. De dieren zijn de liefste en meest speelse dieren die ik tot nu toe heb mogen fotograferen. Een jong mannetje blijft meer dan twee uur bij me, waarschijnlijk zich verbazend van zijn eigen reflectie in de domepoort van mijn behuizing.

4 – Tandbaars, Florida

Top 10

De Goliath grouper, of tandbaars, is de grootste baarzensoort die in onze oceanen rondzwemt en kan wel 2,5 meter en 360 kilogram zwaar worden. Zo groot, dat ze zelfs haaien eten. Deze soort is op veel plekken overbevist, maar in Florida worden ze gelukkig al langere tijd beschermd. Eens per jaar rond september, komen ze met tientallen vissen samen om te paren, een unieke beleving.

Tijdens een van onze duiken komen we Shadow tegen, een Goliath grouper die waarschijnlijk van jongs af aan gevoerd is door vissers, waardoor hij heel tam en vriendelijk is. Waar de meeste Goliath groupers zich lastig laten fotograferen, blijft Shadow geduldig voor mijn camera hangen.

Vissers willen dat het verbod op het vangen van Goliath groupers wordt opgeheven. Ik hoop voor Shadow en zijn soort dat ze ook in de toekomst beschermd zullen blijven.

5 – Bultrugwalvis, Dominicaanse Republiek

Top 10

De bultrug is van alle walvissen de soort die voor mij het meest tot de verbeelding spreekt. Atlantische bultrugwalvissen leggen jaarlijks een reis van duizenden kilometers af om zich in de zomer vol te eten met vis rondom Canada en IJsland en te overwinteren rond de evenaar.

Silverbanks is een van de plekken waar jaarlijks duizenden bultruggen komen om te paren. Nog maar dertig jaar geleden werden ze met uitsterven bedreigd, nu hebben ze een indrukwekkende comeback gemaakt. Net voordat ik deze foto maak, zijn het vrouwtje en haar jong aan de oppervlakte aan het rusten. Uit het niets komen twee jonge mannetjes die haar het hof willen maken, hier is ze echter niet van gediend.

Anderen lezen ook:  DUIKEN MAART 2018

De groep passeert ons met hoge snelheid, waarbij het vrouwtje mij met haar vin schampt. Gelukkig levert het slechts een blauwe plek op.

6 – Walvishaai, Mexico

Top 10

De grootste vis op aarde kan niet ontbreken in dit rijtje. Walvishaaien kunnen tot wel vijftien meter lang worden en wel honderd jaar oud. Tot de jaren tachtig waren er officieel maar 320 waarnemingen en tot de dag van vandaag weten we nog steeds niet waar walvishaaien worden geboren.

Op een reis naar het noorden van de Sea of Cortez, terwijl we op zoek zijn naar orka’s, vinden we een baai waar wel meer dan vijftig walvishaaien rondzwemmen. Na langere tijd met de mond open te zwemmen, sluiten ze hun bek om het plankton door de kieuwen te filteren.

Omringd door vijf walvishaaien komt deze mij van dichtbij bekijken. Walvishaaien hebben een patroon op hun huid om zich te camoufleren voor roofdieren. In mijn gesprekken met lokale vissers komt naar voren dat er elk jaar orka’s zijn die deze walvishaaien aanvallen.

7 – Zeeleeuw, Mexico

Top 10

Tijdens al mijn ervaringen in de oceaan met onder andere haaien, ben ik nooit bang geweest. De enige keer dat ik me wel echt zorgen maak, is als ik in Mexico zeeleeuwen fotografeer. Californische zeeleeuwen kunnen wel vierhonderd kilo zwaar worden en zijn met hun omvang een indrukwekkende vertoning.

Zeeleeuwen leven in kuddes van een aantal honderd, waarbij de alfamannetjes de baas zijn en vaak met meerdere vrouwtjes paren. Ze zijn uiterst territoriaal en beschermen hun familie van indringers. Terwijl ik bezig ben om een groepje jonge zeeleeuwen te fotograferen, hoor ik opeens een luid gebrul achter me.

Ik ben per ongeluk te dicht in het territorium van dit mannetje gekomen. Snel achteruit zwemmend, nadert de zeeleeuw me een aantal keer met open mond tot op enkele centimeters. Gelukkig houdt hij zich in en kom ik er zonder schade van af.

8 – Lederschildpad, Trinidad en Tobago

Top 10

Een van de meest ongrijpbare soorten in de oceaan is de lederschildpad. Deze soort zwom al rond in de oceaan ten tijde van de dinosauriërs en is tevens de grootste zeeschildpad ter wereld. Tegelijkertijd wordt de lederschildpad bedreigd. Ze raken verstrikt in vissersnetten en doordat de stranden warmer worden, is nu meer dan negentig procent van alle babyschildpadden een vrouwtje.

Anderen lezen ook:  Haaienexpeditie naar Saba Bank

Deze zeeschildpad laat zich ook heel lastig fotograferen, omdat ze heel schuw zijn. Op een reis naar Trinidad en Tobago, het geboorteland van mijn vrouw, bezoeken we het strand met het hoogste aantal nesten in de wereld.

In de vroege morgen is een van de schildpadden per ongeluk de nabijgelegen rivier opgezwommen, in plaats van terug naar zee. Samen met een aantal anderen loodsen we de lederschildpad terug naar zee, waarbij ik ook een aantal unieke foto’s kan maken.

9 – Atlantische vlekdolfijnen, Bahamas

Top 10

Rondom Bimini in de Bahamas zwemt het hele jaar door een groep van een aantal honderd vlekdolfijnen. Het heldere en ondiepe water zijn de perfecte achtergrond voor het fotograferen van deze hele vriendelijke en speelse dieren. Pas op latere leeftijd ontwikkelen de dolfijnen vlekjes op hun huid; de jongere dolfijnen lijken daarom meer op een tuimelaar.

Met hoge snelheden zwemmen de dolfijnen om me heen en het is lastig om goede foto’s te maken. Pas na een aantal uur komt de groep tot rust en beginnen ze met het vinden van hun lunch op de zeebodem, voornamelijk bestaande uit inktvis, roggen en krabbetjes.

Op het moment dat ze om te ademen naar de oppervlakte komen, is daar eindelijk het moment dat ze me van dichtbij benaderen en ik ze als groep vast kan leggen.

10 – Beluga, Noorwegen

Top 10

Last but not least, is mijn ontmoeting vorig jaar met Hvaldimir in Noorwegen. Ik heb hier in juni een artikel in DUIKEN over geschreven, maar hij kan niet ontbreken in mijn top 10. Hvaldimir verschijnt begin 2019 opeens in Hammerfest waarbij hij een harnas met Russische inscriptie draagt. De Noren geven hem de naam Hvaldimir, een combinatie van Hval (walvis) en Vladimir (Poetin).

Sindsdien zwemt Hvaldimir vrij rond de kust van Noorwegen en hebben we het geluk om hem voor een dag te ontmoeten. Er wordt vermoed dat Hvaldimir als aanvaller is getraind, maar hier merk ik in mijn tijd in het water gelukkig niets van. Het is duidelijk dat Hvaldimir op zoek is naar sociaal contact.

Het dier is meer dan zes meter lang, desondanks gedraagt hij zich als een jonge puppy. Een ervaring om nooit te vergeten, ik hoop dat Hvaldimir nog lang van zijn vrijheid kan genieten.

Ook interessant voor jou:

Egelvis vraagt om hulp

Geleende duikcomputer zorgt voor verwarring